Το μέγεθος αυτού του χάσματος αναδεικνύει η Παγκόσμια Εκθεση Ανισότητας 2026 (WIR 2026) που δόθηκε χθες στη δημοσιότητα. Αποκαλύπτει μεταξύ άλλων ότι μόλις 56 χιλιάδες άνθρωποι -το 0,001% του παγκόσμιου πληθυσμού- κατέχουν σήμερα τρεις φορές περισσότερο πλούτο απ’ ό,τι το φτωχότερο 50% της ανθρωπότητας.

Οι φτωχοί

Αυτή η ομάδα πολυεκατομμυριούχων -που έχουν ο καθένας τους κατά μέσο όρο περιουσία ενός δισ. δολαρίων- αυξάνει σήμερα τον πλούτο της με τον ταχύτερο ρυθμό όλων των άλλων ομάδων, σχεδόν 5%. Το μερίδιό της στον παγκόσμιο πλούτο έχει αυξηθεί από σχεδόν 4% το 1995 σε περισσότερο από 6%, ενώ ο πλούτος των πολυεκατομμυριούχων που την απαρτίζουν κατά περίπου 8% ετησίως από τη δεκαετία του 1990 - σχεδόν διπλάσιο από το ποσοστό του φτωχότερου 50%.

Η έκθεση, η οποία εκδίδεται κάθε τέσσερα χρόνια, βασίζεται στο έργο περισσότερων από 200 ακαδημαϊκών απ’ όλο τον κόσμο και υπογράφεται από γνωστούς προοδευτικούς οικονομολόγους, όπως ο Τομά Πικετί. Διαπιστώνει ακόμη ότι το πλουσιότερο 10% της ανθρωπότητας κατέχει σήμερα το 75% του πλούτου της υφηλίου και απολαμβάνει το 53% του παγκόσμιου εισοδήματος.

Στην «άλλη όχθη» το φτωχότερο 50% του πληθυσμού της Γης έχει μερίδιο μόλις 2% στον παγκόσμιο πλούτο και καρπώνεται μόλις το 8% του εισοδήματος. «Το αποτέλεσμα είναι ένας κόσμος στον οποίο μια μικροσκοπική μειονότητα κατέχει πρωτοφανή οικονομική δύναμη, ενώ δισεκατομμύρια άνθρωποι παραμένουν αποκλεισμένοι ακόμη και από τη βασική οικονομική σταθερότητα», σημειώνουν χαρακτηριστικά οι συγγραφείς της έκθεσης. Η ανάλυσή τους διαπιστώνει ακόμη ότι:

1. Η σημερινή ανισότητα ευκαιριών τροφοδοτεί την ανισότητα του αύριο. Η μέση δαπάνη για την εκπαίδευση ανά παιδί στην υποσαχάρια Αφρική ανήλθε σε μόλις 200 ευρώ (σε ισοτιμία αγοραστικής δύναμης) έναντι 7.400 ευρώ στην Ευρώπη και 9.000 ευρώ στη Βόρεια Αμερική και την Ωκεανία - ένα χάσμα μεγαλύτερο από 1 προς 40, περίπου τρεις φορές μεγαλύτερο από το χάσμα στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Τέτοιες ανισότητες διαμορφώνουν, σύμφωνα με τους συγγραφείς, ευκαιρίες ζωής μεταξύ των γενεών, εδραιώνοντας μια γεωγραφία ευκαιριών που επιδεινώνει και διαιωνίζει τις παγκόσμιες ιεραρχίες πλούτου.

2. Το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι στημένο υπέρ των πλούσιων χωρών. Σχεδόν 1% του παγκόσμιου ΑΕΠ (ποσό περίπου τρεις φορές μεγαλύτερο από την αναπτυξιακή βοήθεια) ρέει κάθε χρόνο από τις φτωχότερες στις πλουσιότερες χώρες μέσω καθαρών μεταβιβάσεων εισοδήματος που συνδέονται με επίμονες υπερβολικές αποδόσεις και χαμηλότερες πληρωμές τόκων για υποχρεώσεις πλούσιων χωρών.

3. Το χάσμα αμοιβών μεταξύ των φύλων παραμένει σε όλες τις περιοχές του κόσμου και είναι μεγαλύτερο όταν λαμβάνονται υπόψη οι ώρες απλήρωτης εργασίας. Εξαιρώντας την απλήρωτη εργασία, οι γυναίκες κερδίζουν μόνο το 61% του μέσου εισοδήματος ανά ώρα εργασίας. Οταν συμπεριληφθούν η απλήρωτη οικιακή εργασία και η εργασία φροντίδας, το ποσοστό αυτό συρρικνώνεται σε μόλις 32%. Σε κάθε περιοχή, οι γυναίκες εργάζονται περισσότερες ώρες από τους άνδρες όταν λαμβάνεται υπόψη και η απλήρωτη εργασία. Αυτά τα ευρήματα αποκαλύπτουν όχι μόνο επίμονες διακρίσεις μεταξύ των φύλων αλλά και βαθιές ανεπάρκειες στον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνίες εκτιμούν και κατανέμουν την εργασία.

Τέλος, η έκθεση υπογραμμίζει την άνοδο των εδαφικών διαιρέσεων εντός των χωρών. Σε πολλές προηγμένες δημοκρατίες, τα κενά στις πολιτικές σχέσεις μεταξύ μεγάλων μητροπολιτικών κέντρων και μικρότερων πόλεων έχουν φτάσει σε επίπεδα πρωτοφανή εδώ και έναν αιώνα. Η άνιση πρόσβαση στις δημόσιες υπηρεσίες, στις ευκαιρίες εργασίας και η έκθεση σε εμπορικά σοκ έχουν διασπάσει την κοινωνική συνοχή και έχουν αποδυναμώσει τους συνασπισμούς που είναι απαραίτητοι για την αναδιανεμητική μεταρρύθμιση.

Στις δυτικές Δημοκρατίες, οι πολιτικές διαιρέσεις μεταξύ εισοδήματος και εκπαίδευσης έχουν αποσυνδεθεί: οι πολιτικές προτιμήσεις έχουν μετατοπιστεί από τις παραδοσιακές ταξικές ευθυγραμμίσεις σε «πολυ-ελίτ» κομματικά συστήματα στα οποία οι ψηφοφόροι με υψηλό μορφωτικό επίπεδο τώρα κλίνουν προς τα αριστερά, ενώ οι ψηφοφόροι με υψηλό εισόδημα παραμένουν ευθυγραμμισμένοι με τη Δεξιά.

Φορολογική αδικία

Αυτός ο κατακερματισμός έχει αποδυναμώσει τους ευρείς συνασπισμούς για αναδιανομή. Οι φόροι και οι μεταβιβάσεις είναι από τα πιο ισχυρά εργαλεία που έχουν οι κοινωνίες για να χρηματοδοτήσουν τα δημόσια αγαθά και να μειώσουν την ανισότητα. Η προοδευτική φορολογία ενισχύει επίσης την κοινωνική συνοχή και περιορίζει την πολιτική επιρροή του ακραίου πλούτου.

Ωστόσο, η φορολογική προοδευτικότητα καταρρέει στην κορυφή: οι πολυεκατομμυριούχοι και οι δισεκατομμυριούχοι συχνά πληρώνουν αναλογικά λιγότερους φόρους από το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού. Αυτό όχι μόνο υπονομεύει τη φορολογική δικαιοσύνη, αλλά στερεί από τις κοινωνίες τους πόρους που απαιτούνται για την εκπαίδευση, την υγειονομική περίθαλψη και τη δράση για το κλίμα.

www.efsyn.gr