«Για πρώτη φορά από το 1962 που θεσμοθετήθηκε η Κοινή Αγροτική Πολιτική για τα κράτη τής τότε ΕΟΚ δεν υπάρχουν ιδιαίτερα ταμεία για τη χρηματοδότησή της», είπε χθες κατά την παρουσίαση της γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου για τη νέα ΚΑΠ η Ιλιάνα Ιβάνοβα, μέλος του κορυφαίου θεσμού για τη διαχείριση των πόρων της Ε.Ε.

Το ΕΕΣ περνά από κόσκινο το σύνολο του νέου Μακροπρόθεσμου Προϋπολογισμού της Ε.Ε. 2028-2034 των σχεδόν 2 τρισ. ευρώ και τους δεκάδες νέους κανονισμούς που συνοδεύουν κάθε τομέα, και η επισήμανση της Ιβάνοβα προδίδει και μια αμηχανία του «θεματοφύλακα των οικονομικών της Ε.Ε.» απέναντι στην απόφαση της Κομισιόν να εισηγηθεί συγχώνευση της ΚΑΠ με την Πολιτική Συνοχής και τα αντίστοιχα ταμεία σε ένα ενιαίο Ευρωπαϊκό Ταμείο.

«Πρόκειται για μια ουσιαστική αλλαγή στον τρόπο χρηματοδότησης της γεωργικής πολιτικής. Μέχρι τώρα η ΚΑΠ ήταν μια αυτόνομη πολιτική με ξεχωριστό προϋπολογισμό σε δύο πυλώνες (σ.σ. ενισχύσεις γεωργών και αγροδιατροφικού τομέα και αγροτική ανάπτυξη), η οποία δεν διατηρείται πλέον στη νέα πρόταση... Στη γνωμοδότησή μας εξετάζουμε αν οι προτεινόμενες διατάξεις καθιστούν απλούστερη την ΚΑΠ για τους αγρότες, αν διατηρούν το στοιχείο της κοινής πολιτικής και αν διασφαλίζουν τη λογοδοσία και τη διαφάνεια», είπε η Ιβάνοβα εισηγητικά.

Και στα τρία ερωτήματα η απάντηση της γνώμης των 54 σελίδων του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου είναι -με αποχρώσεις- αρνητική, έστω κι αν η οξεία κριτική του είναι ευγενικά διατυπωμένη.

● Oι περίπλοκες ρυθμίσεις στον σχεδιασμό και στη διαδικασία έγκρισης των εθνικών σχεδίων για τη στήριξη της πρωτογενούς παραγωγής, σε συνδυασμό με την πολυπλοκότερη νομική αρχιτεκτονική της ΚΑΠ, θα δημιουργήσουν αβεβαιότητα, μείωση της προβλεψιμότητας για τους δικαιούχους, καθυστέρηση στην κατανομή των κονδυλίων, υπονομεύοντας τον διακηρυσσόμενο στόχο της απλούστευσης. Το ΕΕΣ ζητεί να μεταφερθούν περισσότερες διατάξεις από τον Κανονισμό για το ενιαίο Ευρωπαϊκό Ταμείο στον Κανονισμό για την ΚΑΠ, ώστε οι δικαιούχοι κτηνοτρόφοι και γεωργοί, όπως και οι εμπλεκόμενες εθνικές αρχές, να έχουν ένα ενιαίο και συνεκτικό εγχειρίδιο κανόνων.

● Υπάρχει αβεβαιότητα ως προς τη συνολική χρηματοδότηση της ΚΑΠ που δεν θα γίνει γνωστή παρά μόνο αφού εγκριθούν τα 27 εθνικά σχέδια στήριξης του πρωτογενούς τομέα στο πλαίσιο του ενιαίου Ευρωπαϊκού Ταμείου. Τα μόνα δεδομένα για τη χρηματοδότηση είναι η ελάχιστη κατανομή του προϋπολογισμού, ύψους 293,7 δισ. ευρώ, για την εισοδηματική στήριξη, το ελάχιστο των 48,7 δισ. ευρώ για την ενδυνάμωση των τοπικών κοινοτήτων (LEADER), τη στήριξη των εξόχως απόκεντρων περιοχών και το πρόγραμμα της Ε.Ε. για τα σχολεία και τα περίπου 45 δισ. στα οποία οι 27 της Ε.Ε. θα έχουν πρόσβαση από το 2028 για να αντισταθμίσουν τυχόν παρενέργειες της συμφωνίας Ε.Ε. - Mercosur. Αθροιστικά, μιλάμε για περίπου 387 δισ. ευρώ για την περίοδο 2028-2034, έναντι 366 δισ. ευρώ της περιόδου που ολοκληρώνεται το 2027. Σε σταθερές τιμές 2025, στο τέλος του 2034 το ποσό της επόμενης ΚΑΠ αντιστοιχεί σε πραγματική μείωση άνω του 20%.

● Η αβεβαιότητα στη χρηματοδότηση της νέας ΚΑΠ, λέει το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, μεταφέρεται και στους τελικούς αποδέκτες της χρηματοδότησης -γεωργούς, κτηνοτρόφους, αλιείς, μελισσοκόμους κ.ά.-, οι οποίοι στην πραγματικότητα δεν θα ξέρουν τι έχουν να περιμένουν για επτά χρόνια σε πανεθνικό, κλαδικό και ατομικό επίπεδο, πριν το Συμβούλιο της Ε.Ε., δηλαδή οι 27 χώρες της Ε.Ε., εγκρίνει ξεχωριστά κάθε εθνικό σχέδιο ενισχύσεων.

● Τέλος -πράγμα με ιδιαίτερη σημασία για τη χώρα του «σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ»- το ΕΕΣ επισημαίνει τα σοβαρά κενά διαφάνειας και λογοδοσίας στην προτεινόμενη νέα ΚΑΠ για ποικίλους λόγους: α) λόγω αδυναμίας σύγκρισης των δεδομένων της τρέχουσας και της επόμενης περιόδου χρηματοδότησης του πρωτογενούς τομέα, β) λόγω έλλειψης σαφήνειας σχετικά με το ποιες παρεμβάσεις της ΚΑΠ σε ορόσημα και σε τιμές-στόχο διασφαλίζουν τη λογοδοσία και την ιχνηλασιμότητα. Με λίγα και απλά λόγια, το ΕΕΣ απαιτεί αυτό που αντιστοιχεί στον ρόλο του: follow the money, πλήρη πρόσβαση στην πορεία του χρήματος από τους λογαριασμούς μέχρι και τους τελικούς δικαιούχους, γεωργούς και κτηνοτρόφους. Το ακούει κανείς; Θα λάβει υπόψη τις υποδείξεις τους;