Το Συμβούλιο Ειρήνης παρουσιάζεται ως φιλόδοξη εναλλακτική αρχιτεκτονική ειρήνης -  Ωστόσο, η έλλειψη θεσμικής βάσης, η υπερ-συγκέντρωση εξουσίας, οι αμφιλεγόμενες επιλογές προσώπων και η περιορισμένη διεθνής αποδοχή δημιουργούν σοβαρούς κινδύνους.

Αυλαία στις 19/2/2026 στην Ουάσινγκτον για το λεγόμενο Συμβούλιο Ειρήνης, μιας νέας πρωτοβουλίας που, σύμφωνα με τον Αμερικανό πρόεδρο Donald Trump, θα αποτελέσει «τη μεγαλύτερη και πιο σημαντική… που έχει ποτέ συγκροτηθεί».
Η διακήρυξη αυτή αποτυπώνει το μέγεθος των φιλοδοξιών της αμερικανικής ηγεσίας.
Ωστόσο, πίσω από τη ρητορική ισχύος, αναδύονται σοβαρά ερωτήματα για τη νομιμοποίηση, τη λειτουργικότητα και τις γεωπολιτικές συνέπειες μιας τέτοιας δομής.
Αρχικά, το Συμβούλιο Ειρήνης φέρεται να σχεδιάστηκε για την αντιμετώπιση της κρίσης στη Γάζα.
Ωστόσο, το νέο Καταστατικό του υπερβαίνει κατά πολύ αυτό το πλαίσιο, επικρίνοντας «θεσμούς που έχουν αποτύχει» και διακηρύσσοντας την πρόθεση «προώθησης σταθερότητας, αποκατάστασης νόμιμης διακυβέρνησης και εξασφάλισης διαρκούς ειρήνης σε περιοχές που πλήττονται ή απειλούνται από συγκρούσεις».
Η αναφορά αυτή ερμηνεύεται ευρέως ως αιχμή κατά του ΟΗΕ, τον οποίο η Ουάσινγκτον — ιδίως υπό τον Trump — αντιμετωπίζει ως υπερτροφική γραφειοκρατία με ιδεολογικές στρεβλώσεις.

Υπερβολικές φιλοδοξίες και κίνδυνος διάχυσης πόρων

Το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο πολιτικό αλλά στρατηγικό.
Το Συμβούλιο Ειρήνης φαίνεται να διεκδικεί ρόλο που εκτείνεται πέρα από τη Γάζα, αγγίζοντας κρίσεις όπως η διαμάχη Αιγύπτου–Αιθιοπίας, ή ακόμη και να αναλάβει αρμοδιότητες δεκάδων διεθνών οργανισμών από τους οποίους οι ΗΠΑ αποχώρησαν το 2026.
Η δήλωση του Trump ότι το όργανο μπορεί να «κάνει σχεδόν ό,τι θέλουν τα μέλη του» υποδηλώνει ένα πλαίσιο χωρίς σαφή όρια αρμοδιοτήτων.
Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο γεωπολιτικής υπερέκτασης.
Η αμερικανική εξωτερική πολιτική ενδέχεται να διαχυθεί σε πολλαπλά μέτωπα που δεν σχετίζονται άμεσα με ζωτικά εθνικά συμφέροντα.
Αντί για συγκέντρωση πόρων και στρατηγική σαφήνεια, το Συμβούλιο μπορεί να οδηγήσει σε αποπροσανατολισμό και επιβάρυνση της αμερικανικής ισχύος.


Θεσμικά ελλείμματα και έλλειψη νομιμοποίησης

Παρά τις υποσχέσεις για «ευέλικτες και αποτελεσματικές» διαδικασίες, το Συμβούλιο Ειρήνης στερείται βασικών μηχανισμών επιβολής, επίλυσης διαφορών και λογοδοσίας. Δεν διαθέτει δομή που να διασφαλίζει χρηστή διακυβέρνηση ούτε μηχανισμούς ελέγχου εξουσίας.

Η υπερ-προσωποποίηση του θεσμού είναι επίσης προβληματική. Ο Trump φέρεται να ελέγχει:
• Τις προσκλήσεις συμμετοχής
• Τα οικονομικά του οργάνου
• Την ημερήσια διάταξη
• Το δικαίωμα veto
• Την αποπομπή μελών
Μπορεί να αντικατασταθεί μόνο εάν παραιτηθεί ή κριθεί ομόφωνα ανίκανος, ενώ μόνο ο ίδιος μπορεί να ορίσει νέο πρόεδρο. Αυτή η συγκέντρωση εξουσίας υπονομεύει την εικόνα αμεροληψίας και μετατρέπει ένα πολυμερές σχήμα σε ημι-προεδρικό εργαλείο πολιτικής.

Αμφιλεγόμενες επιλογές προσώπων

Η πρόταση για ανάθεση εκτελεστικών ρόλων σε προσωπικότητες όπως ο Βρετανός πρώην πρωθυπουργός Tony Blair, συν-αρχιτέκτονας του πολέμου στο Ιράκ, ή ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Benjamin Netanyahu, ο οποίος αντιμετωπίζει έρευνα από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, εγείρει περαιτέρω ζητήματα αξιοπιστίας.
Αντί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη, μια τέτοια σύνθεση ενδέχεται να εντείνει τις υποψίες ότι το Board λειτουργεί ως πολιτικό εργαλείο επιλεκτικής επιρροής και όχι ως ουδέτερος διαμεσολαβητής.

Παράκαμψη διεθνών αρχών

Σε αντίθεση με τις μεταπολεμικές αρχές του διεθνούς δικαίου — εθνική κυριαρχία, αυτοδιάθεση, ισότητα κρατών — το Συμβούλιο φαίνεται να τις παρακάμπτει ή να τις υποβαθμίζει.
Η απουσία αυτών των αρχών από το Καταστατικό ενδέχεται να ενισχύσει την αντίληψη ότι πρόκειται για έναν μηχανισμό «κατά παραγγελία» της Ουάσινγκτον.
Παράλληλα, η οικονομική απαίτηση συμμετοχής — 1 δισεκατομμύριο δολάρια μετά από τρία χρόνια — περιορίζει τη δυνατότητα ένταξης λιγότερο ανεπτυγμένων κρατών. Το αποτέλεσμα είναι μια επιλεκτική λέσχη, με περιορισμένη αντιπροσωπευτικότητα.

Περιορισμένη διεθνής αποδοχή – Μένουν εκτός Ρωσία, Κίνα, Ινδία

Παρά την αποδοχή από χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία, η Ινδονησία και το Ισραήλ, περίπου 40 από τις 60 χώρες που προσκλήθηκαν δεν έχουν ενταχθεί. Η Κίνα, η Ρωσία και η Ινδία τηρούν επιφυλακτική στάση, ενώ πολλές ευρωπαϊκές δημοκρατίες διατηρούν αποστάσεις, ανησυχώντας για τη σχέση με τον ΟΗΕ και τη πιθανή συμμετοχή της Μόσχας.
Ακόμη και τα σουνιτικά αραβικά κράτη που αποδέχθηκαν την πρόσκληση φέρονται να το έπραξαν κυρίως για την επίλυση της κρίσης στη Γάζα, όχι για μια συνολική γεωπολιτική αναδιάταξη.

Πιθανές επιπτώσεις στα αμερικανικά συμφέροντα

Η αντιπαλότητα προς τον ΟΗΕ θα μπορούσε να επιταχύνει τη θεσμική και οικονομική αποδυνάμωσή του. Ωστόσο, παρά τα προβλήματά του, ο ΟΗΕ έχει διαδραματίσει ρόλο σταθεροποίησης περιοχών με σχετικά χαμηλό κόστος για τις ΗΠΑ. Η περαιτέρω αποδυνάμωσή του ενδέχεται να οδηγήσει σε περιφερειακές αποσταθεροποιήσεις που θα απαιτήσουν ακριβότερες και πιο άμεσες αμερικανικές παρεμβάσεις.
Στην περίπτωση της Γάζας, η άνιση εκπροσώπηση των Παλαιστινίων σε σχέση με το Ισραήλ θα μπορούσε να υπονομεύσει την επόμενη φάση της ειρηνευτικής διαδικασίας — μια φάση που περιλαμβάνει αφοπλισμό, ανοικοδόμηση και πιθανή Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης υπό αμερικανική εποπτεία.

Σοβαροί κίνδυνοι

Το Συμβούλιο Ειρήνης παρουσιάζεται ως φιλόδοξη εναλλακτική αρχιτεκτονική ειρήνης. Ωστόσο, η έλλειψη θεσμικής βάσης, η υπερ-συγκέντρωση εξουσίας, οι αμφιλεγόμενες επιλογές προσώπων και η περιορισμένη διεθνής αποδοχή δημιουργούν σοβαρούς κινδύνους.
Αντί να ενισχύσει την αμερικανική επιρροή, ενδέχεται να τη διαβρώσει, ωθώντας άλλα κράτη σε εναλλακτικές συμμαχίες που παρακάμπτουν την Ουάσινγκτον.
Η αποτελεσματική διαχείριση της κρίσης στη Γάζα θα απαιτούσε θεσμική νομιμοποίηση, ισορροπημένη εκπροσώπηση και σεβασμό στις διεθνείς αρχές — όχι έναν μηχανισμό που κινδυνεύει να εκληφθεί ως μονομερές εργαλείο ισχύος.
Εάν η Ουάσινγκτον επιδιώκει πραγματικά διαρκή ειρήνη, θα χρειαστεί να περιορίσει τις υπερβολικές φιλοδοξίες του Συμβουλίου και να επανατοποθετήσει την πρωτοβουλία σε ένα πλαίσιο συνεργασίας που να συνδυάζει ρεαλισμό, νομιμοποίηση και βιωσιμότητα.

www.bankingnews.gr