Νομοσχέδιο για τη δικαιότερη φορολόγηση των υπερπλουσίων κατέθεσαν την περασμένη Πέμπτη στις ΗΠΑ τρία μέλη του Κογκρέσου με την υποστήριξη δεκάδων πολιτικών, εργατικών συνδικάτων, οργανώσεων υπεράσπισης των πολιτών αλλά και... εκατομμυριούχων.

Η γερουσιαστής Ελίζαμπεθ Γουόρεν και οι βουλευτές Μπρένταν Μπόιλ και Πραμίλα Τζέιπαλ, άπαντες μέλη του Δημοκρατικού Κόμματος, επανέφεραν πρόταση για την επιβολή ετήσιου φόρου 2% σε περιουσίες άνω των 50 εκατ. δολαρίων και επιπλέον φόρου 1% σε περιουσίες νοικοκυριών και καταπιστευμάτων που ξεπερνούν σε καθαρή αξία το 1 δισ. δολάρια.

Ο προτεινόμενος νόμος –που είχε γίνει προσπάθεια να περάσει ξανά από το Κογκρέσο πριν από μια πενταετία– προβλέπει ακόμα την επιβολή «φόρου εξόδου» 40% για όσους υπερπλούσιους απαρνούνται την υπηκοόητά τους προκειμένου να φοροδιαφύγουν, ενώ χρηματοδοτεί την αμερικανική Εφορία με 100 εκατ. δολάρια. Η επιπλέον φορολόγηση αγγίζει μόλις 260 χιλιάδες αμερικανικά νοικοκυριά υπερπλουσίων. Τα εκτιμώμενα φορολογικά έσοδα που θα προκύψουν από την εφαρμογή του νόμου σε βάθος δεκαετίας εκτιμώνται στα 6,2 τρισεκατομμύρια δολάρια. Ποσό ικανό για την κάλυψη επενδύσεων όπως η παροχή παιδικής φροντίδας σε όλα τα νοικοκυριά, η δωρεάν φοίτηση στα κοινοτικά κολέγια, η επέκταση του ομοσπονδιακού προγράμματος ασφάλισης υγείας Μedicare και άλλα, χωρίς να αυξηθούν οι φόροι για το 99,85% των αμερικανικών νοικοκυριών.

Η πρόταση έρχεται λίγους μήνες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του επόμενου Νοεμβρίου, στις οποίες οι Δημοκρατικοί φιλοδοξούν να ανακτήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου από το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του Ντόναλντ Τραμπ. Το τελευταίο χρησιμοποίησε στους 14 μήνες που κυβερνά ο Τραμπ τις ισχνές πλειοψηφίες που έχει στα δύο Σώματα του Κοινοβουλίου προκειμένου να περάσει περισσότερες φοροελαφρύνσεις για τους πλουσίους και να περικόψει τα κοινωνικά προγράμματα αρωγής των πιο αδύναμων οικονομικά Αμερικανών. Το αποτέλεσμα είναι ακόμα μεγαλύτερο άνοιγμα της ψαλίδας. «Ενώ οι πολυεκατομμυριούχοι και οι δισεκατομμυριούχοι γίνονται όλο και πιο πλούσιοι, τα νοικοκυριά πιέζονται από μια στημένη (για τα συμφέροντα των ισχυρών) οικονομία», υπογράμμισε η Γουόρεν, προσθέτοντας ότι «το νομοσχέδιο αφορά τη στοιχειώδη δικαιοσύνη, το να κάνει τους υπερπλούσιους να πληρώνουν ένα δίκαιο μερίδιο».

Εκτόξευση

Ανάλυση του Institute for Policy Studies τον περασμένο Ιανουάριο αποκάλυψε ότι ο συνολικός πλούτος των Αμερικανών δισεκατομμυριούχων εκτοξεύθηκε το 2025 στα 8,1 τρισ. δολάρια. Οι 15 μεγαλύτεροι δισεκατομμυριούχοι αβγάτισαν μάλιστα τον συνολικό τους πλούτο στα 3,2 τρισ. δολάρια από 2,4 τρισ. δολάρια το 2024, επιτυγχάνοντας υπερδιπλάσια αύξηση από την άνοδο 16% που σημείωσε ο ευρύτερος δείκτης μετοχών της Wall Street S&P 500 πέρυσι.

Οι δισεκατομμυριούχοι στις ΗΠΑ επιβαρύνονται συχνά με χαμηλότερο φορολογικό συντελεστή από ό,τι οι δάσκαλοι και οι νοσηλευτές. Χάρη σε έναν φορολογικό κώδικα –που ευνοεί περισσότερο το εισόδημα από τον πλούτο σε σχέση με το εισόδημα από την εργασία– και σε μια σειρά στρατηγικών φοροαποφυγής, οι πλουσιότεροι καταλήγουν πολύ συχνά να πληρώνουν ψίχουλα σε σχέση με τον συνολικό τους πλούτο σε αντίθεση με τα νοικοκυριά των εργαζομένων. Παλαιότερη μελέτη του Λευκού Οίκου είχε διαπιστώσει ότι το 2021 οι 400 πλουσιότερες οικογένειες των ΗΠΑ φορολογήθηκαν με μέσο ομοσπονδιακό συντελεστή μόλις 8,2%. Την ίδια χρονιά, ο μέσος Αμερικανός φορολογούμενος φορολογήθηκε με συντελεστή 13%. Ερευνα της Propublica που βασίστηκε σε διαρροές φορολογικών δηλώσεων, αποκάλυψε επίσης ότι μεταξύ 2014 και 2018 οι 25 πλουσιότεροι Αμερικανοί πλήρωσαν 13,6 δισεκατομμύρια δολάρια σε φόρους, είχαν φορολογηθεί δηλαδή με πραγματικό φορολογικό συντελεστή μόλις 3,4% για εισοδήματα 401 δισ. δολαρίων.

Η πλειοψηφία των Αμερικανών αντιτίθεται σε αυτήν την πραγματικότητα. Σε δημοσκόπηση του περασμένου Ιανουαρίου, το 80% των Αμερικανών συμφώνησε ότι οι φόροι στους δισεκατομμυριούχους είναι πολύ χαμηλοί, ότι οι πλούσιοι έχουν υπερβολική πολιτική δύναμη και ότι η ανισότητα του πλούτου αποτελεί πρόβλημα.

Την πρόταση νόμου των τριών νομοθετών του Δημοκρατικού Κόμματος υποστηρίζουν συνδικαλιστικοί φορείς όπως η Αμερικανική Ομοσπονδία Δημοσίων Υπαλλήλων, η Ομοσπονδία Εκπαιδευτικών, η Ομοσπονδία Πολιτειακών, Κομητειακών και Δημοτικών Υπαλλήλων (AFSCME), οι Εργαζομενοι στις Επικοινωνίες, η Διεθνής Ενωση Εργαζομένων στις Υπηρεσίες, και το συνδικάτο εργαζομένων στη χαλυβουργία United Steelworkers.

Ακραία ανισότητα

Οργανώσεις και ινστιτούτα όπως οι American for Tax Justice, Oxfam America, Climate Hawks Vote, Groundwork Collaborative, Indivisible, MomsRising, People’s Action Institute, Public Citizen, Sunrise Movement έχουν επίσης ταχθεί υπέρ, ενώ πρωτοβουλίες για τη δικαιότερη φορολόγηση των πλουσίων υποστηρίζουν ακόμα και εκατομμυριούχοι (Patriotic Millionaires) που υπογραμμίζουν ότι η ολοένα και πιο ακραία ανισότητα δεν συνιστά μια βιώσιμη πραγματικότητα για την αμερικανική κοινωνία και οικονομία.

Ανάλογο νομοσχέδιο για τη δικαιότερη φορολόγηση των πλουσίων κατέθεσε νωρίτερα αυτό τον μήνα και ο ανεξάρτητος γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς με τη βουλεύτρια των Δημοκρατικών Ρο Κανά. Και τα δύο νομοσχέδια θεωρείται απίθανο να περάσουν από το ελεγχόμενο από τους Ρεπουμπλικανούς Κογκρέσο. Ωστόσο οι καμπάνιες που τα συνόδευσαν ακμάζουν σε Πολιτείες όπως η Καλιφόρνια, το Κολοράντο, η Νέα Υόρκη, το Ορεγκον, το Ρόουντ Αϊλαντ, το Τέξας και η Βιρτζίνια, ενώ έφεραν και τα πρώτα αποτελέσματα με τη θέσπιση σχετικών νομοθεσιών στη Μασαχουσέτη και την Ουάσιννγκτον.