Ολα λάθος τα έκανε η Γενική Γραμματεία Αντεγκληματικής Πολιτικής ως δικαιούχος συγχρηματοδοτούμενου από την Ε.Ε. προγράμματος για τη μείωση της υποτροπής και τη βελτίωση των δεξιοτήτων απασχόλησης 7.500 κρατουμένων.

Το συγκεκριμένο πρόγραμμα είχε όλες τις προϋποθέσεις να αποδειχθεί χρήσιμο για την ευάλωτη κατηγορία των ατόμων που είναι έγκλειστοι. Κάλυπτε διάφορες ειδικότητες στο πλαίσιο του συγχρηματοδοτούμενου με ευρωπαϊκούς πόρους έργου «για την Καταπολέμηση του Εγκλήματος» και ειδικότερα απευθυνόταν σε 5.500 ενήλικες και 2.000 ανήλικους κρατουμένους σε 35 κέντρα κράτησης στην Ελλάδα.

Η συνολική χρηματοδότηση έφτανε τα 24 εκατομμύρια ευρώ. Ο στόχος του: να υποστηρίξει την επανένταξη των κρατουμένων στην κοινωνία και στην αγορά εργασίας, με έμφαση στη μείωση της υποτροπής και στη βελτίωση των δεξιοτήτων απασχόλησης.

Οι προϋποθέσεις

Η παρέμβαση αυτή θα συνδύαζε συμβουλευτική, επαγγελματικό προσανατολισμό και επαγγελματική κατάρτιση. Στο πρώτο στάδιο, η συμβουλευτική περιελάμβανε πολλαπλές συνεδρίες ανά συμμετέχοντα με βάση τις ψυχοκοινωνικές και επαγγελματικές του ανάγκες. Και τα μαθήματα επαγγελματικής κατάρτισης είχαν προβλεφθεί να διαρκέσουν 300 ώρες για τους ενήλικες και 350 ώρες για τους ανηλίκους, καλύπτοντας γενική εκπαίδευση, θεματικές δεξιότητες και επαγγελματικές ικανότητες.

Ολα έδειχναν ότι επρόκειτο για μια ιδιαίτερα σημαντική παρέμβαση προκειμένου να υποστηριχτεί μια εξαιρετικά ευάλωτη κατηγορία ανθρώπων που ήταν έγκλειστοι και πολλοί από αυτούς είχαν εξαιρετικά χαμηλό μορφωτικό επίπεδο. Ωστόσο, καμία από τις προϋποθέσεις που είχε θέσει η Ε.Ε. δεν τηρήθηκε με αποτέλεσμα οι ελεγκτές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μετά και τον δειγματοληπτικό έλεγχο που έκαναν στο πρόγραμμα καθώς και σε άλλα έξι προγράμματα που παραθέτουμε στον πίνακα, να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι καμία δαπάνη του προγράμματος δεν μπορεί να θεωρηθεί επιλέξιμη γιατί δεν πληρούνταν συμβατικοί και κανονιστικοί όροι.

Το πρόγραμμα με τίτλο «Επανένταξη στην κοινωνία και την αγορά εργασίας αποφυλακιζόμενων κρατουμένων» είχε δικαιούχο τη Γενική Γραμματεία Αντεγκληματικής Πολιτικής του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη. Και δυστυχώς, ο δικαιούχος τα έκανε όλα με λάθος τρόπο.

Κατ’ αρχάς, η μέθοδος παροχής της κατάρτισης. Ενώ η σύμβαση απαιτούσε αυτοπρόσωπες συνεδρίες στις εγκαταστάσεις των φυλακών, η εκπαίδευση παρασχέθηκε ηλεκτρονικά μέσω tablet! «Αρκετοί συμμετέχοντες αντιμετώπισαν γλωσσικά εμπόδια, καθώς ορισμένοι κρατούμενοι δεν μιλούσαν τη γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε στην εκπαίδευση, ελαχιστοποιώντας έτσι την κατανόηση και την εποικοδομητική συμμετοχή τους.

»Η μορφή της ηλεκτρονικής μάθησης μείωσε περαιτέρω την αλληλεπίδραση, εγείροντας ανησυχίες σχετικά με το κατά πόσο αυτή η μορφή εκπαίδευσης ήταν η πιο αποτελεσματική», επισημαίνεται στην αναφορά με τα προκαταρκτικά ευρήματα ελέγχου που εστάλησαν στον επικεφαλής της ειδικής υπηρεσίας για το πρόγραμμα «Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση», Βασίλη Ντερτιλή, και στην Ανδριανή Μανώλη, προϊσταμένη της υπηρεσίας διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού και κοινωνικών υποθέσεων του προγράμματος Συνοχή.

Τα προβλήματα που εντόπισαν οι ελεγκτές, πολλά: Η σύμβαση όριζε ότι οι ενήλικες θα ολοκλήρωναν 300 ώρες εκπαίδευσης και οι ανήλικοι 350 ώρες, καλύπτοντας όλες τις προγραμματισμένες ενότητες. Ο δειγματοληπτικός έλεγχος διαπίστωσε ότι 26 από τους 30 συμμετέχοντες δεν ολοκλήρωσαν τις απαιτούμενες ώρες.

Προβλήματα υπήρξαν και ως προς την πιστοποίηση και τις εξετάσεις. Τα αποτελέσματα δεν μπορούσαν να αξιολογηθούν. Ενώ οι πιστοποιήσεις έπρεπε να απονεμηθούν μόνο μετά την επιτυχή ολοκλήρωση των απαιτούμενων ωρών εκπαίδευσης και των επίσημων εξετάσεων και παρ’ όλο που οι ελεγκτές της Επιτροπής ζήτησαν την πλήρη τεκμηρίωση της εξέτασης, τους δόθηκαν μόνο οι ερωτήσεις της εξέτασης για όλους τους συμμετέχοντες, χωρίς τα φύλλα των απαντήσεων των συμμετεχόντων ή τα αντίστοιχα αρχεία βαθμολόγησης.

Κατά συνέπεια η έλλειψη τεκμηρίωσης έθεσε υπό αμφισβήτηση και την εγκυρότητα των πιστοποιητικών και την αξιοπιστία της όποιας κατάρτισης. Και σε αυτό συνέβαλε ακόμη το γεγονός ότι δεν υπήρχαν καν αρχεία παρουσίας. «Δεν κατέστη δυνατή η καταγραφή υπογραφών στο μητρώο παρουσίας για κανέναν από τους συμμετέχοντες του δείγματος, ούτε στην αρχή ούτε στο τέλος του προγράμματος. Υπέγραφε μόνο ο εκπαιδευτής», ο οποίος σαφώς θα ανέμενε κι αυτός αμοιβή για τις υπηρεσίες του.

Η αλληλεπίδραση

Σε ελέγχους προγραμμάτων που υλοποιήθηκαν σε Λέσβο, Φλώρινα και Καστοριά, οι ελεγκτές, όπως αναφέρεται στην ίδια έκθεση, διαπίστωσαν ότι οι προηχογραφημένες συνεδρίες, που δεν απαιτούν καμία αλληλεπίδραση με εκπαιδευτή, είτε φυσική είτε εξ αποστάσεως, είναι η πιο συχνή μορφή κατάρτισης. «Η κυριαρχία της ηλεκτρονικής μάθησης και η αντικατάσταση της πρακτικής άσκησης με θεωρητικά στοιχεία εγείρουν ανησυχίες σχετικά με την επάρκεια απόκτησης δεξιοτήτων από τους συμμετέχοντες», αναφέρει σχετική έκθεση.

Στην ίδια έκθεση επισημαίνεται ότι η ηλεκτρονική εκπαίδευση θα πρέπει να προσφέρεται μετά την αξιολόγηση της καταλληλότητας και της επάρκειάς της, αλλά οι διαχειριστικές αρχές δεν προέβησαν σε κάτι τέτοια. Σχετικά με το πώς μπορεί να γίνει η αξιολόγηση, εδώ αναφέρεται ένα ευρύ φάσμα πρακτικών, μεταξύ των οποίων: τυχαίοι έλεγχοι, ανάλυση βίντεο, επαλήθευση ενεργού χρήστη, ενσωματωμένα κουίζ.

Διόρθωση λόγω μεροληπτικών απαιτήσεων

Οχι μόνο μεροληπτικές απαιτήσεις για τη διαπίστευση των φορέων που πιστοποιούν την κατάρτιση, αλλά και «μεροληπτικές εθνικές απαιτήσεις αδειοδότησης για τους παρόχους (ΚΕΚ) κατάρτισης», που έρχονται σε αντίθεση με τις αρχές της ίσης μεταχείρισης που προβλέπονται στο άρθρο 18 (1) της οδηγίας 2014/24/ΕΕ για τις δημόσιες συμβάσεις, εντόπισε ο έλεγχος της Eυρωπαϊκής Επιτροπής που διεξήχθη από τις 17 έως τις 5 Δεκεμβρίου σε δύο διαχειριστικές αρχές, του προγράμματος «Ανθρώπινοι Πόροι και Κοινωνική Συνοχή» και του προγράμματος «Δίκαιη Μετάβαση», ενώ ελέγχθηκε και η ειδική υπηρεσία του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης.

Το εύρημα των «μεροληπτικών απαιτήσεων» σε ελληνικά προγράμματα κατάρτισης που συγχρηματοδοτούνται από κοινοτικούς πόρους «θεωρείται συστημικής φύσης» και ως εκ τούτου είχε συνέπεια την εφαρμογή δημοσιονομικής διόρθωσης 25% στις δαπάνες που είχαν δηλωθεί για την υλοποίηση των προγραμμάτων.

● Το δημοσίευμα αυτό έχει παραχθεί στο πλαίσιο του έργου EuSEE (πολιτικές συνοχής της Ε.Ε. στη ΝΑ Ευρώπη) το οποίο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Οι απόψεις και θέσεις που διατυπώνονται σε αυτό εκφράζουν μόνο τον/τη συντάκτη/ρια, δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα εκείνες της χορηγούσας αρχής και η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν φέρει καμία ευθύνη γι’ αυτές.

Συντελεστές του «Παρατηρητηρίου Συνοχής» της «Εφ.Συν.» είναι οι Χριστίνα Κοψίνη, Αλέξανδρος Χασάνι, Γιάννης Κιμπουρόπουλος.

 www.efsyn.gr