Ο ΟΠΕΚ παράπλευρη απώλεια του πολέμου στο Ιράν: Τι σημαίνει η αποχώρηση των ΗΑΕ από το καρτέλ του πετρελαίου

Η παρασκηνιακή σύγκρουση Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και Σαουδικής Αραβίας. Οι επιπτώσεις στις τιμές πετρελαίου.

Με έναν αναπάντεχο τρόπο, ο ΟΠΕΚ έγινε το πιο πρόσφατο θέμα του πολέμου του Ιράν, με την αιφνιδιαστική αποχώρηση των Αραβικών Εμιράτων από το πετρελαϊκό καρτέλ, την Τρίτη, μετά από 60 χρόνια.

Πρόκειται για μια ηχηρή έξοδο, που αναμένεται να αποδυναμώσει τον οργανισμό, ο οποίος, υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας, έχει συμβάλει στη σταθερότητα της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου εδώ και δεκαετίες.  Οι τιμές του πετρελαίου έφτασαν στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων ετών την Πέμπτη, ξεπερνώντας τα 126 δολάρια το βαρέλι.

Ωστόσο, όπως σημειώνει ο Guardian, καθώς ο πόλεμος συνεχίζεται, ένας νέος πόλεμος ενδέχεται να έχει ήδη ξεσπάσει στις διεθνείς αγορές πετρελαίου, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερη αστάθεια τα επόμενα χρόνια.

Ο… μεταπολεμικός πόλεμος της ενέργειας

Προς το παρόν, η πρόθεση των ΗΑΕ να αγνοήσουν τις ποσοστώσεις παραγωγής του ΟΠΕΚ και να αντλήσουν όσο αργό πετρέλαιο θέλουν είναι υποθετική, λόγω του αποκλεισμού του Στενού του Ορμούζ από το Ιράν. Το ίδιο ισχύει και για την ικανότητα του Ριάντ να μετατρέψει τα τεράστια αποθέματα πετρελαίου του σε όπλα ως απάντηση.

Αλλά σε μια μεταπολεμική αντιπαράθεση μεταξύ των δύο πετρελαϊκών δυνάμεων του Κόλπου, υπάρχει ο πραγματικός κίνδυνος, οι παγκόσμιες αγορές ενέργειας να βυθιστούν σε έναν πόλεμο τιμών, με απρόβλεπτες οικονομικές συνέπειες.

«Η Σαουδική Αραβία θα αντεπιτεθεί ως εκδίκηση», δήλωσε ο Μάικλ Ταμβάκης, καθηγητής βασικών προϊόντων στο Bayes Business School στο Λονδίνο. «Αυτή η απόφαση πάει ενάντια στην εξουσία του βασιλείου και οι Σαουδάραβες θα θελήσουν να τους δώσουν ένα μάθημα.

«Σε έναν κόσμο όπου το πετρέλαιο θα αρχίσει να ρέει ξανά μέσω του Ορμούζ και οι τιμές του πετρελαίου θα αρχίσουν να αποπληθωρίζονται, θα υπάρξει ένας αγώνας δρόμου για τη μεγιστοποίηση του όγκου εξαγωγών πετρελαίου ώστε να διατηρηθούν τα έσοδα».

Σε αυτόν τον αγώνα, το σαουδαραβικό βασίλειο αναμένεται να «προωθήσει επιθετικά» το πετρέλαιό του σε Ασιάτες αγοραστές, οι οποίοι βασίζονται επίσης στα ΗΑΕ, προσφέροντας εκπτώσεις στο αργό πετρέλαιο και τα καύσιμα του. Ενώ τα ΗΑΕ είχαν συνήθως το πάνω χέρι στην εμπορία προϊόντων διυλισμένου πετρελαίου στην Ευρώπη, η Σαουδική Αραβία μπορεί να «ανταποδώσει και να προσπαθήσει να κατακτήσει μερίδιο αγοράς», δήλωσε ο Ταμβάκης.

Η Σαουδική Αραβία είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο, αλλά στα ΗΑΕ έχει έναν τρομερό ανταγωνιστή στην αγορά. Ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός του ΟΠΕΚ διατήρησε την παραγωγή του κάτω από 3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα το 2024 κατόπιν εντολής του Οργανισμού, αλλά θα μπορούσε να αυξήσει την παραγωγή του σε 4,5 έως 6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα μόλις επανεκκινήσουν οι ροές μέσω του στενού του Ορμούζ.  Και οι δύο χώρες έχουν από τα χαμηλότερα κόστη παραγωγής στον κόσμο και μια δημοσιονομική επιταγή για τη δημιουργία των κρατικών εσόδων που απαιτούνται για την προετοιμασία των οικονομιών τους για ένα μέλλον χαμηλών εκπομπών άνθρακα.

Ο Ντίτερ Χελμ, καθηγητής οικονομικής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, παρομοίασε τον επικείμενο πόλεμο τιμών με τις καταρρεύσεις της αγοράς πετρελαίου τη δεκαετία του 1980 και του 2014, οι οποίες οδήγησαν σε εκατοντάδες χιλιάδες απώλειες θέσεων εργασίας και πολιτική αστάθεια σε οικονομίες πλούσιες σε πετρέλαιο.

«Οι τιμές του πετρελαίου είναι πιθανό να μειωθούν περαιτέρω και ταχύτερα καθώς τελειώνει ο πόλεμος», δήλωσε ο Χελμ. «Οι υψηλότερες τιμές ενθαρρύνουν περισσότερη παραγωγή και ο κόσμος είναι γεμάτος με αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου».

Η εμφάνιση νέων ανταγωνιστών

Η άνοδος των τιμών της αγοράς που προκλήθηκε από τον πόλεμο στο Ιράν αναμένεται να τροφοδοτήσει την άνοδο νέων ανταγωνιστών στην αγορά πετρελαίου στην Αμερική. Όσο περισσότερο περιορίζονται οι εξαγωγές του Κόλπου από τη σύγκρουση, τόσο μεγαλύτερη είναι η ευκαιρία για τις ΗΠΑ, τη Βραζιλία και τη Γουιάνα να αυξήσουν το μερίδιό τους στην παγκόσμια αγορά εις βάρος της Μέσης Ανατολής.

Στο μεταξύ, οι οικονομίες επιταχύνουν τα σχέδια για τη μείωση της εξάρτησής τους από τα ορυκτά καύσιμα, κάτι που θα μπορούσε να επιταχύνει και την έναρξη της παρακμής της αγοράς.  Μια μεταπολεμική αγορά που καθορίζεται από νέες προμήθειες πετρελαίου και αβέβαιη ζήτηση δεν θα ήταν ιδανική για τα κράτη του Κόλπου, καθώς θα ξαναρχίζουν τις εξαγωγές. Είναι πιθανό να αντλήσουν όσο το δυνατόν περισσότερο αργό πετρέλαιο για να βοηθήσουν στην αποκατάσταση των οικονομιών της περιοχής που έχουν πληγεί από τον πόλεμο και να ανακτήσουν τη θέση τους στην αγορά, επομένως είναι πιθανές χαμηλότερες τιμές μακροπρόθεσμα.

Το σενάριο αυτό αποτελεί την αντίθεση της δηλωμένης ατζέντας του ΟΠΕΚ. Από τη δεκαετία του 1960, η δύναμή του στηρίζεται στην ικανότητά του να αντιδρά ως ενωμένη ομάδα στις διακυμάνσεις της αγοράς πετρελαίου για να βοηθήσει στη σταθεροποίηση των τιμών.

Όταν τα αποθέματα πετρελαίου περιορίζονται, η Σαουδική Αραβία και οι σύμμαχοί της έχουν καταφέρει να ανοίξουν τις στρόφιγγες τους για να περιορίσουν τις αυξανόμενες τιμές. Όταν η υπερπροσφορά αργού πετρελαίου προκαλεί πτώση των τιμών, ο ΟΠΕΚ είναι έτοιμος να περιορίσει την παραγωγή του για να αποτρέψει μια κατάρρευση της αγοράς.

Τα σημάδια

Ωστόσο, τα σημάδια ότι η συμμαχία άρχιζε να διαλύεται είχαν γίνει πιο εμφανή τα τελευταία χρόνια, καθώς οι αναταραχές στην παγκόσμια αγορά αμφισβήτησαν την επιρροή της Σαουδικής Αραβίας και οδήγησαν σε πικρούς πολέμους τιμών ως αντίποινα.

Το 2020, ο ΟΠΕΚ πραγματοποίησε τις μεγαλύτερες περικοπές παραγωγής μήνες αφότου η πανδημία Covid-19 ανάγκασε την παγκόσμια οικονομία σε ένα πρωτοφανές κλείσιμο που εξαφάνισε εκατομμύρια βαρέλια ζήτησης πετρελαίου μέσα σε λίγες εβδομάδες.  Η απόφαση του ομίλου να παρακρατήσει 9,7 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα αντιπροσώπευε μείωση 10% στην παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου. Ωστόσο, η συμφωνία επιτεύχθηκε μόνο αφού η Σαουδική Αραβία διεξήγαγε έναν βραχύβιο πόλεμο τιμών σε απάντηση στην άρνηση της Ρωσίας να μειώσει τη δική της παραγωγή, προκαλώντας την κατάρρευση των τιμών σε χαμηλό 20 ετών και επιδεινώνοντας τον οικονομικό πόνο της πανδημίας.

Δεν ήταν η πρώτη φορά που το Ριάντ θυσίασε τις τιμές της αγοράς για να αποκαταστήσει την κυριαρχία του στην αγορά. Το 2014, καθώς η ανεξέλεγκτη ροή πετρελαίου από την άνθηση του σχιστολιθικού πετρελαίου στις ΗΠΑ απειλούσε να κατακλύσει την αγορά, οι Σαουδάραβες υπουργοί απογοητεύονταν ολοένα και περισσότερο με τα μέλη του ΟΠΕΚ που αψήφησαν τη συμφωνία για έλεγχο της παραγωγής με σκοπό τη σταθεροποίηση της τιμής της αγοράς.

Το βασίλειο αντέδρασε αυξάνοντας τη δική του παραγωγή, πυροδοτώντας μια από τις βαθύτερες και μακρύτερες πτώσεις των τιμών του πετρελαίου στην ιστορία , οδηγώντας τους ανταγωνιστές του με υψηλότερο κόστος στα όρια της αγοράς. Τα μικρότερα μέλη του καρτέλ του ΟΠΕΚ ήταν παράπλευρες απώλειες και οι οικονομικές πληγές θα μπορούσαν να σημαίνουν ότι ορισμένοι είναι επιφυλακτικοί απέναντι σε τυχόν μεταπολεμικά όρια στην παραγωγή τους.

Ο Kim Fustier, ανώτερος αναλυτής στην HSBC Investment, δήλωσε: «Η απώλεια ενός βασικού μέλους του Κόλπου αποδυναμώνει την αξιοπιστία του ΟΠΕΚ. Εάν η υπόλοιπη ομάδα δεν είναι σε θέση να αντισταθμίσει τους όγκους των ΗΑΕ μέσω συλλογικής πειθαρχίας, η διαχείριση των τιμών θα μπορούσε να γίνει πιο δύσκολη στην εφαρμογή της».

https://www.ieidiseis.gr